Het boek van Jo is uit

Woensdagmiddag worden we gebeld door het verpleeghuis. Of we willen komen, moeder vraagt naar ons. We krijgen de melding, dat het niet goed gaat. Als we aankomen wil moeder nog van alles regelen. Terwijl Ria vader Jan ophaalt, pakt moeder me vast en vraagt me: ‘Wil je goed op je vader passen? En ook de jongens, we zien ze niet zoveel, maar het doet ze meer als je denkt, hoor. Ze hebben het moeilijk.’ Ach, onze moeder. Terwijl ze zo aan het strijden is, wil ze nog de touwtjes in handen houden en blijven zorgen en regelen.

Ik had niet gedacht dat het zo moeilijk zou zijn

ga-danRond 20.30 uur zijn alle kinderen en vader Jan in de kamer bij Jo. Moeder leeft in haar eigen wereld die soms een glimlach geeft, maar ook angst. ‘Ik had niet gedacht dat het zo moeilijk zou zijn om weg te gaan. Ik sta bij de poort, maar Petrus wil hem niet opendoen. De gang is wel heel lang’, is wat we opvangen tussen het waken en slapen van Jo. ‘Nee, nee, nee, nee nee’, horen we ook af toe, dit gaat samen met onrustige bewegingen. We zijn erbij en kijken ernaar, proberen haar gerust te stellen. Vader Jan lijdt mee, moedigt haar aan, ‘Ga maar, het is goed.’

Nee, dit wil ik niet

De verzorging vertelt dat het onvoorspelbaar is hoe lang het gaat duren. Dat we ook om onszelf moeten denken, en er niet voortijdig onderdoor moeten gaan. We overleggen en besluiten naar huis te gaan en vader terug te brengen naar zijn afdeling. In de auto denk ik, NEE, dit wil ik niet, ik laat haar niet alleen, zal ik rechtsomkeert maken? Thuisgekomen, pak ik m’n toilettas, bel Ria en zeg dat ik terug ga en we elkaar de volgende dag afwisselen.

Alles uit de kast

Een heftige nacht. Moeder is onrustig, heeft pijn en heeft het benauwd. De verzorging trekt alles uit de kast waar ze op dat beschikking toe hebben om het moeder zo comfortabel mogelijk te maken.  Ik kan niet echt veel doen, behalve haar strelen, haar proberen gerust te stellen, haar hand vasthouden, af en toe een theelepeltje water geven, of haar lippen te bevochtigen met een washandje. Tussen 4.00 en 5.00 uur valt ze in slaap en ik slaap met haar mee.  Overigens, de ‘meiden’ die dienst hebben, doen hun uiterste best het mij ook zo prettig mogelijk te maken. Het is een moeilijke ‘mooie’ intieme nacht.

Medicatie wordt opgehoogd

Direct om 8.00 uur komt de arts. Na overleg met moeder en mij wordt besloten de morfine en slaapmedicatie op te hogen, zodat ze rustiger kan wegglijden. Ria, Bert en vader zijn ook weer aanwezig. De medicatie lijkt niet veel te helpen en wordt weer opgehoogd.  Eindelijk na de middag raakt ze in diepe slaap.

Slaap kindje slaap

smiddags-fotos-kijkenVader moedigt moeder aan het leven los te laten. ‘Ga dan’. En bij elke nieuwe ademhaling huilt hij en schudt met zijn hoofd. Na 19.00 uur wordt haar ademhaling trager. Vader doet wat hij kan. ‘Lieverd, ga dan, ik ga met je mee,’ en ‘Ze zijn er allemaal, hoor’. Vlak erna begint hij te zingen: ‘Slaap kindje slaap.’ Zo mooi, zo lief, zo teder, zo zorgzaam. Om 20.15 uur blaast ze letterlijk haar laatste adem uit. We zijn met het hele gezin om haar heen. Er valt een blok beton van de schouders van vader Jan. Er is een einde gekomen aan haar lijden.

Jopie hoeft niet meer

handen-joHaar overlijden wordt vastgesteld. We krijgen koffie, zijn nog steeds bij moeder in de kamer. Op de vraag aan vader of hij koffie wil, zegt hij: ‘Is goed hoor. Jopie hoeft niet meer.’ Hij begint te lachen en zegt tegen de verpleegkundige: ‘Ik ben taai,  ik kan er wel tegen.’ Er wordt gevraagd of we willen helpen met de laatste verzorging, of we erbij willen zijn. Dat willen Ria en ik. Terwijl we beiden denken, we laten het aan de verpleging over, helpen we hier en daar toch mee, alsof het de gewoonste zaak van de wereld is. Als moeder gewassen, en aangekleed is komen de anderen weer binnen. We zijn met z’n allen om haar heen. Het voelt goed. We hebben gezamenlijk de ‘klus’ geklaard.

 

Dit bericht is geplaatst in Lappenmand, mantelZORG. Bookmark de permalink.

12 Responses to Het boek van Jo is uit

  1. Nicole Pronk schreef:

    Gecondoleerd! Wat een ontroerend afscheid.
    Heel veel sterkte.
    Gr.
    Nicole

  2. Katinka schreef:

    Lieve Anja en familie.

    Gecondoleerd met het verlies van jullie moeder. Jullie hebben zeker een “klus” geklaard, iets waar je goed op kan terug kijken. Moeder Jo heeft de rust die ze, na toch wel best veel lijden, zo nodig heeft.
    Anja ik sprak je al per telefoon en ik kom zeker naar de crematie.
    Sterkte iedereen.
    Katinka

    • Annie Hoogeveen van Straaten schreef:

      Lieve Kinderen van jullie dappere moeder,
      Wat ontroerend om het verhaal te lezen. Zo mooi geschreven. Ja dat gaf wel wat tranen bij mij. We komen naar de crematie om jullie persoonlijk te condoleren. Tot deze dag wensen we jullie nog mooie momenten met elkaar!
      Van Dick en Annie

  3. Ans Naastepad schreef:

    Beste familie en allen die haar liefhadden.
    Gecondoleerd en heel veel sterkte in de komende tijd.
    Goed dat ze nu rust heeft.
    Ans Naastepad

  4. Marga Leegwater schreef:

    Lieve Anja en familie,
    gecondoleerd met je moedertje, wat ‘n heftige en tegelijk mooie periode, jullie hebben in alle rust afscheid kunnen nemen,
    gelukkig heeft ze nu rust i.p.v. pijn.
    veel sterkte de komende tijd.
    liefs Hans en Marga

  5. Nico en Greet Smit schreef:

    Hallo Anja en de rest van de familie,

    Iederen gecondoleerd met het verlies van jullie (schoon)moeder,vrouw en oma.
    Het is niet onverwacht, maar daarom niet minder erg om jullie “moedertje” te verliezen.
    Het is wel goed om alles opgeschreven te hebben, altijd goed om terug te lezen.
    We vinden wel dat je erg goed kan schrijven Anja!
    Heel veel sterkte de komende tijd.

    Groeten Nico en Greet

  6. ank meedendorp schreef:

    Gecondoleerd met het verlies van jullie moeder. Al zie je het al een tijdje aankomen, toch
    blijft het moeilijk, afscheid nemen van iemand die je zo dierbaar is. Maar wat hebben jullie het mooi gedaan zo to het einde toe. Veel sterkte allemaal.

    Groeten Ank

  7. Wietske schreef:

    Gecondoleerd met het verlies van jullie moeder, zo iets is altijd erg moeilijk
    heel veel sterkte de komende tijd.

    Groetjes Wietske

  8. Lisa schreef:

    Dag Anja,

    Gecondoleerd en heel veel sterkte gewenst de komende tijd
    voor jou en je familie.
    Wat is het ineens snel gegaan, je hebt ‘mooi’ afscheid genomen.
    Lisa

  9. marcha schreef:

    Hoi Anja

    Gecondoleerd met je moeder heel veel sterkte.
    Me complimenten voor het verhaal wat je erover geschreven hebt, het raakte mij zelfs een beetje.

    groetjes marcha

  10. karin-van Houdt-Bakker schreef:

    lieve familie,gecondoleerd met het overlijden van jullie lieve dappere vrouw,moeder en (over)grootmoeder,mijn vroegere buurvrouw,wat hebben jullie met z`n allen,samen met haar meegeknokt en geholpen en gezorgd om het allemaal zo dragelijk mogelijk te maken,daar mogen jullie echt met een warm en trots gevoel op terug kijken! en wat een prachtige ,liefdevolle respectvolle website hebben jullie gemaakt heel warm en ontroerend ,ik hoop dat het jullie zowel nu maar ook straks troost mag geven met een lach en een traan als je dit alles terugleest ,voor nu heel veel liefde en sterkte gewenst en een hele warme knuffel voor jullie allemaal,veel liefs van karin van Houdt Bakker en Mark van Houdt

  11. anja schreef:

    Hoi allemaal,

    Enorm bedankt voor al jullie meeleven en reacties voor/tijdens en na het overlijden moeder Jo. Het doet ons enorm goed.

    In 2010 kwam het stel in de lappenmand. In overleg met beide ouders ben ik deze site gestart. Moeder Jo haar reactie: ‘Doe maar kind, het is goed. Wie weet dat het andere mensen kan helpen.’

    We kwamen in een wereld terecht, waarvan we al veel op t.v. gezien hadden in diverse actualiteitenprogramma’s. Om het écht te voelen en doorleven, dag in, dag uit is een ander verhaal. Mee proeven hoe organisaties en instellingen in elkaar zitten, we ons soms suf bedenken hoe we het anders zouden willen/kunnen.

    De medewerkers(waar dan ook) die met handen en voeten gebonden zijn aan de protocollen en de traag draaiende verander(verbeter)cultuur. Overigens -laten we wel zijn over de dames en heren- verzorgsters, die meer dan gemotiveerd zijn het allemaal zo prettig mogelijk te laten verlopen en er echt alles aan doen wat in hun vermogen ligt om het ‘hun’ patiënten naar de zin te maken. Een voorbeeldje: de persoonlijk begeleidster van vander Jan, was óók op de crematie -in haar vrije tijd-, voor het geval er hulp nodig zou zijn.

    Het verhaal is nog niet klaar, vader Jan is er nog en ik blijf doorschrijven. En weet je? Voor mezelf heb ik een ‘prachtdocument’ van alle belevenissen.

    Dwaal ik zomaar af. Ik wilde jullie ‘alleen’ maar bedanken voor alle steun.

    Groetjes Anja.

Laat een reactie achter op Nicole Pronk Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Subscribe without commenting